MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM

AUSCHWITZ-BIRKENAU

BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Aktualności

„Zagłada Żydów z Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz”. Nowa publikacja Muzeum.

ps
19-08-2014

Zagłada Żydów z Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz to nowa publikacja autorstwa historyka Centrum Badań Muzeum dr. Andrzeja Strzeleckiego. Jest ona poświęcona zagładzie jednego z największych skupisk ludności żydowskiej na zachodnich ziemiach okupowanej przez Trzecią Rzeszę Polski.

Przedstawia ona etapy zagłady żydowskiej społeczności Zagłębia w oparciu przede wszystkim o zachowane bogate przekazy dokumentalne proweniencji nazistowskiej. Dokumenty, w znacznej części przytoczone w książce in extenso, świadczą dobitnie, że niemal wszyscy działający w Zagłębiu urzędnicy niemieccy, włącznie z pracującymi na najniższych stanowiskach, z mniejszym lub większym zaangażowaniem przyczynili się do unicestwienia miejscowej ludności żydowskiej.

W opracowaniu historycznym dr Strzelecki opisuje i analizuje m.in. plany okupacyjnych władz niemieckich wobec Zagłębia Dąbrowskiego, proces separacji i koncentracji żydowskich mieszkańców Zagłębia, a także utworzenie i likwidację gett zamkniętych w Sosnowcu, Będzinie, Czeladzi, Dąbrowie Górniczej i Strzemieszycach. Przedstawia także los żydowskich więźniów z Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz.

Dr Andrzej Strzelecki publikuje tu także wyniki swoich badań, uściślających liczbę Żydów deportowanych do KL Auschwitz z Zagłębia Dąbrowskiego. W okresie od maja 1942 r. do lipca 1944 r. wywieziono z Zagłębia do KL Auschwitz ok. 58 tysięcy Żydów.

W drugiej części znaleźć można wyciągi z zachowanych imiennych wykazów Żydów sosnowieckich i będzińskich, których na przełomie lat 1942 i 1943 przeniesiono do gett zamkniętych w Sosnowcu-Środuli i Małej Środuli, oraz fragmentaryczne wykazy imienne Żydów zagłębiowskich, deportowanych do KL Auschwitz i w większości zabitych w komorach gazowych.

„Intencją autora jest, by zestawienia te, obok opublikowanych wcześniej podobnych wykazów, dotyczących Żydów z getta łódzkiego, zostały wykorzystane w możliwie bliskiej przyszłości jako zaczątek przedsięwzięcia badawczego i wydawniczego, a mianowicie opracowania Ksiąg pamięci poświęconych polskim Żydom deportowanym do Auschwitz” – czytamy we wstępie.

W trzeciej części książki opublikowano wiele dokumentów oraz relacji świadków – relacji poświęconych zarówno deportacjom z Zagłębia Dąbrowskiego do KL Auschwitz, jak i relacji dotyczących pomocy udzielonej Żydom zagłębiowskim przez Polaków.

Książka Zagłada Żydów z Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz dostępna jest w księgarniach na terenie Muzeum oraz w księgarni internetowej na stronie www.auschwitz org.

Fragment relacji Rubina Piekarskiego
Rano o godzinie 7, 1 sierpnia 1943 r. odszedł pierwszy transport. Widziałem, jak esesmani odprowadzali ich na dworzec. Tymczasem akcja doprowadzania ludzi na plac ze Środuli i Kamionki trwała nadal. Około godziny pierwszej odszedł drugi transport. Około 5-tej wieczór przyszli do naszego domu trzej Niemcy, dwaj z nich byli cywilni. Szukali w mieszkaniu, pukali w sufit, ale nie mogli nas znaleźć. Następnie przyszli na strych z drugiej strony, pukali w drewnianą ścianę, nawoływali do wyjścia. Następnie zagrozili, że będą strzelali i liczyli do dziesięciu. Nie wytrzymaliśmy już, gdy usłyszeliśmy jak wyciągają rewolwery. Odezwaliśmy się i zeszliśmy ze strychu. Nie pozwolili nam prawie nic zabrać. Bili nas wszystkich, dlaczego żeśmy od razu się nie odezwali i zaprowadzili nas na plac. Pół godziny później odprowadzili nas na dworzec, który był bardzo blisko i załadowali do towarowych wagonów po 60-70 osób w wagonie. W tym transporcie było 2500 osób. Na wagonach, na dachach były ustawione karabiny maszynowe. Nie widzieliśmy dokąd jedziemy.

Fragment relacji Stanisława Lecha Zelle
Na fali likwidacji getta w Będzinie gestapo przekazało szereg urządzeń medycznych, sprzęt szpitalny oraz aparaturę rentgenowską dla oświęcimskiego szpitala. Obaj z dr. Suchomolem [mjr dr. Jan Suchomel] zostaliśmy zawiezieni do Będzina w celu wybrania przydatnego sprzętu. Miasto zasnute było dymem, słychać było salwy karabinów maszynowych, z piwnic wydobywały się kłęby dymu. Od eskortujących nas esesmanów wraz z Scharführerem Klehrem dowiedzieliśmy się, że w piwnicach ukryli się Żydzi, którzy stawiali opór, poranili nawet esesmanów. Z tego powodu zostali oblani naftą i obrzucenia granatami. Kłęby dymu stopniowo opadały. Przed szpitalem zgromadzony był już sprzęt wyniesiony uprzednio przez Żydów zamordowanych następnie w piwnicy. parat z potrzebnym kompletem urządzeń i części niezbędnych do instalacji został zamontowany w obozowym szpitalu.

Zagłada Żydów z Zagłębia Dąbrowskiego w KL Auschwitz
Zagłada Żydów z...
Karta rejestracyjna jednego z Żydów deportowanych z Zagłębia Dąbrowskiego do Auschwitz. Archiwum Muzeum.
Karta rejestracyjna...
Karta zgonu jednego z Żydó deportowanych z Zagłębia Dąbrowskiego do Auschwitz. Archiwum Muzeum.
Karta zgonu jednego...