MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM

AUSCHWITZ-BIRKENAU

BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Aktualności

„Porządek i zagłada” – czasowa wystawa poświęcona roli policji w nazistowskich Niemczech

ps
13-04-2018

Roli policji w nazistowskich Niemczech poświęcona jest nowa czasowa wystawa prezentowana w Miejscu Pamięci Auschwitz „Porządek i Zagłada”. Składa się na nią 9 tablic, które opisują m.in. rolę policji po przejęciu władzy przez Adolfa Hitlera i partię nazistowską w styczniu 1933 r., rozwój jej struktur, czy czołowe osoby odpowiedzialne za funkcjonowanie policji. Można ją oglądać w Miejscu Pamięci Auschwitz do końca sierpnia.

Fot. Marek Lach
Fot. Marek Lach
Fot. Marek Lach
Fot. Marek Lach
Fot. Marek Lach
Fot. Marek Lach
Fot. Marek Lach
Fot. Marek Lach

W otwarciu wystawy 13 kwietnia wzięli udział m.in. ocalały z Zagłady Leon Schwarzbaum, premier Brandenburgii i koordynator rządu niemieckiego ds. niemiecko-polskiej współpracy międzyspołecznej i przygranicznej dr Dietmar Woidke, a także kuratorzy wystawy dr Detlef Graf von Schwerin oraz dr Wolfgang Schulte. Przed otwarciem ekspozycji premier Woidke wraz z delegacją złożyli wieniec przy Ścianie Śmierci na dziedzińcu bloku 11, składając hołd wszystkim ofiarom niemieckiego nazistowskiego obozu.

– Obozy koncentracyjne, obozy zagłady, okupowana przez nazistowskie Niemcy Europa, Trzecia Rzesza, to wszechobecność munduru. Lśniły we wrześniowym słońcu, uosabiając niemal nieograniczoną moc, mundury niemieckich żołnierzy wkraczających do Polski w 1939 roku. Ludzie w mundurach oczekiwali na deportowanych do Auschwitz ludzi – powiedział podczas otwarcia dyrektor Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście Andrzej Kacorzyk.

– Różne były mundury i różny był udział w Zagładzie ludzi w mundurach. Pozostają pytania, ciągle te same i tak niepokojąco powracające. Pytania o rozkaz i granice jego wykonywania. Pytania o gorliwość egzekwowania zbrodniczego prawa. Pytania o granicę posłuszeństwa w ramach hierarchicznej struktury. I w końcu pytanie podstawowe o odpowiedzialność, o chowanie się za pojęciem rozkazu i pełnienia służby – dodał Andrzej Kacorzyk.

Premier Dietmar Woidke podkreślił, że dla niego przyjazd do Miejsca Pamięci Auschwitz jest zawsze czymś bardzo przytłaczającym: – Ogarniają wówczas człowieka myśli o cierpieniach, które spotkały wszystkich, którzy tu ginęli, a także myśli o odpowiedzialności, że dziś musimy zrobić wszystko, aby ta pamięć o tym wszystkim, co zdarzyło się tu setkom tysięcy ludzi z winy Niemiec, cały czas trwała – powiedział.

– Cieszę się, że możemy pokazać tę wystawę tutaj. Odpowiedzialność, która ciążyła na policji, była dużo większa, niż wśród ludności cywilnej – bardzo dobrze, że trafia to teraz do społecznej świadomości. Dobrze, że dziś mówi się wiele o roli niemieckiej policji w czasie dyktatury, o tym, co dotyczy społeczeństwa w czasie dyktatury. To nie było bowiem tylko kilku sprawców - to było bardzo wielu ludzi, którzy tę dyktaturę wspierali – podkreślił premier Woidke.

– Zbrodnie niemieckiej policji miały miejsce w znacznej mierze w okupowanej Polsce. A zatem to ważne i właściwe, że nasza wystawa pokazywana jest teraz z polskim tłumaczeniem w Miejscu Pamięci Auschwitz – powiedział współkurator wystawy dr Wolfgang Schulte.

Autorzy wystawy szczególną uwagę zwrócili na proces kształtowania się aparatu policyjnego w okresie przejęcia władzy przez nazistów w Niemczech, utworzeniem SS, Gestapo i ich późniejszym, formalnym podporządkowaniu Głównemu Urzędowi Bezpieczeństwa Rzeszy. Duży nacisk położony jest na przybliżenie roli architektów ówczesnego systemu policyjnego III Rzeszy: Heinricha Himmlera i Reinharda Heydricha, którzy byli jednymi z głównych autorów planu zagłady europejskich Żydów, którego ważną częścią od marca 1942 r. był obóz Auschwitz.

Ważnym punktem wystawy jest wyjaśnienie funkcji poszczególnych organizacji policyjnych i ich bezpośredni wpływ na politykę III Rzeszy. Funkcjonowanie policji kryminalnej było tylko przykrywką dla zakrojonych na szeroką skalę planów ludobójstwa. Dotyczyło to szczególnie obszarów okupowanych. Policja kryminalna, korzystając ze swych uprawnień, odgrywała znaczną rolę w osadzaniu osób uznanych za potencjalnych przestępców w obozach koncentracyjnych czy też w stosowaniu tzw. aresztu prewencyjnego wobec elementów kryminogennych.

Szczegółowo opowiedziana jest historia udział jednego z batalionów policji z Hamburga, który brał udział w masowych rozstrzeliwaniach Żydów na wschodzie Europy.

Ważnym tematem jest także próba powojennego rozliczenia się ze zbrodniczej działalności policyjnych instytucji w czasach nazistowskich oraz funkcjonowanie członków tych organizacji w powojennym świecie.

Wystawa prezentowana jest w 3 językach, polskim, niemieckim oraz angielskim. Oglądać ją można w sali wystaw czasowych w bloku 12 na terenie byłego obozu Auschwitz I do końca sierpnia 2018 r.

Wystawa „Porządek i Zagłada. Policja w nazistowskich Niemczech” została przygotowana przez Niemiecką Wyższą Szkołę Policji w Münster, na zlecenie Konferencji Ministrów Spraw Wewnętrznych Republiki Federalnej Niemiec i Krajów Związkowych.
Kierownictwo projektu:
dr Wolfgang Schulte, DHPol Münster
dr Detlef Graf v. Schwerin, Berlin