Rozmiar czcionki:

MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM AUSCHWITZ-BIRKENAU BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Aktualności

65. rocznica wyzwolenia KL Auschwitz

27-01-2010

27 stycznia 2010 r. minęło 65 lat od wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz.

Wczesnym rankiem muzealnicy z Miejsca Pamięci Auschwitz oddali hołd pomordowanym oraz żołnierzom radzieckim, którzy zginęli w walkach o miasto i obóz. Znicze i kwiaty złożono przed Ścianą Straceń na dziedzińcu bloku 11 w byłym Auschwitz I, pod pomnikiem upamiętniającym zagładę Romów w Auschwitz II-Birkenau, monumentem poświęconym ofiarom obozu Auschwitz III-Monowitz, na grobie żołnierzy radzieckich na oświęcimskim cmentarzu, którzy zginęli wyzwalając obóz, a także na zbiorowej mogile około 700 więźniów, ofiar ostatnich dni istnienia obozu.

Mszę św. w intencji ofiar obozu i byłych więźniów, którzy przeżyli, odprawił w oświęcimskim kościele Miłosierdzia Bożego dziekan dekanatu oświęcimskiego ksiądz Krzysztof Straub. W nabożeństwie uczestniczyło około 300 osób, w tym wielu byłych więźniów.

Rocznicy towarzyszyła konferencja ministrów edukacji z ponad 30 państw zorganizowana przez Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz otwarcie rosyjskiej wystawy poświęconej wyzwoleniu na terenie byłego obozu Auschwitz I.

Główne uroczystości miały miejsce w byłym obozie Auschwitz-II Birkenau. Wzięli w niej udział byli więźniowie Auschwitz, prezydent i premier Rzeczypospolitej Polskiej, premier Izraela, rządowe delegacje z ponad 40 krajów, przewodniczący i posłowie Parlamentu Europejskiego, przedstawiciele parlamentu RP, delegacja Knesetu, przedstawiciele korpusu dyplomatycznego, duchowieństwa, społeczność i władze lokalne, zaproszeni goście i wszyscy pragnący uczcić pamięć ofiar niemieckich nazistów.

Do zebranych najpierw przemówili byli więźniowie Auschwitz – August Kowalczyk, który również prowadził uroczystość, prof. Władysław Bartoszewski oraz Marian Turski. – 65. rocznica wyzwolenia to już nie tylko rzeczywistość historyczna. Wierni pamięci, nasze serca i umysły kierujemy ku tym, którzy nigdy nie wrócili do wolności – mówił August Kowalczyk.

W swoim przemówieniu przewodniczący Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej prof. Władysław Bartoszewski pytał, ile prawdy o strasznych doświadczeniach totalitaryzmu udało nam się przekazać młodszym pokoleniom? – Myślę, że dużo, ale nie dość. Reakcja świata nigdy nie była i nie jest automatycznym wynikiem wiedzy o tym, co się dzieje. Tak samo, zdolność do przeciwstawienia się złu nie wynika z wiedzy o istnieniu zła, ale z kondycji moralnej każdego z nas. Dziś każdy z nas ma dostęp do wiedzy na temat bieżącego szerzenia nienawiści i rasizmu, pogardy i antysemityzmu; na temat praktyk ludobójczych lub skazywania na śmierć niewinnych ludzi w różnych częściach świata. Pytaniem jest, czy coś z tą wiedzą czynimy? Czy potrafimy stanąć po stronie ofiar? Czy pozostajemy raczej po stronie tych wszystkich, którzy wiedzieli, a nie uczynili nic, by pomóc? – mówił prof. Bartoszewski.

Marian Turski mówił: „Gdyby wtedy, w tamtych czasach było więcej empatii dla Żydów, w Stanach Zjednoczonych, w Wielkiej Brytanii, w okupowanej Europie, w Polsce, gdyby było więcej empatii wśród tych, którzy mogli zdecydować, czy zbombardować te krematoria i komory gazowe, nie zawrócilibyśmy Holokaustu, ale o ile rozmiary Holokaustu mogły być mniejsze. Jeżeli chcemy żyć w świecie o mniejszym natężeniu nienawiści, musimy spróbować okazywać współczucie, zrozumienie, empatię”.

Po byłych więźniach głos zabrali politycy. – Jest dla mnie przedmiotem wielkiej satysfakcji, że mamy tutaj ponad 30 ministrów oświaty lub przedstawicieli ministrów edukacji, bo życząc wszystkim z żyjących 120 lat życia, musimy wiedzieć, że czas odejścia świadków nie jest już bardzo odległy. Pozostaje pamięć zapisana, nauczona, mówiona. Ta pamięć jest potrzebna po to, żeby uczynić wszystko, aby zbrodnie tak jak w Birkenau, jak w Auschwitz, ale nie tylko tu przecież – w Treblince, w Chełmnie nad Nerem, na Majdanku, w Mathausen, w Buchenwaldzie nie powtórzyły się więcej – mówił prezydent Lech Kaczyński.

Premier Donald Tusk podkreślił, że w tym miejscu szuka choć śladu nadziei, aby nie odchodzić stąd w poczuciu zapaści człowieczeństwa, klęski kultury i cywilizacji europejskiej. – Naszą powinnością jest tu powracać, aby dawać świadectwo naszej pamięci o czasach najgłębszej rozpaczy i największego bezprawia, dawać świadectwo naszej kategorycznej niezgody na zorganizowaną nienawiść, która zagnała miliony do komór gazowych, na to wszystko, czego symbolem stał się obóz zagłady Auschwitz-Birkenau – powiedział.

Premier Izraela Beniamin Netanjahu podkreślił, że Izrael nigdy nie zapomni tamtych wydarzeń i nie pozwoli o nich zapomnieć. Jego zdaniem, antysemityzm może się odradzać i nie należy do tego dopuścić. Netanjahu wspominał Auschwitz jako największą tragedię w dziejach Żydów i największe ludobójstwo na świecie. Podziękował polskiemu rządowi za wysiłek upamiętnienia tej tragedii. Przypomniał też, że co trzecia osoba ratująca Żydów była Polakiem ryzykującym przez to życie swoje i swojej rodziny.

Prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew w orędziu adresowanym do uczestników obchodów napisał: „Powinniśmy bezwzględnie uświadamiać sobie, że apatia społeczna, obojętność oraz zapominanie lekcji historii prowadzą w ostatecznym rozrachunku do tragedii i przestępstw. Zaufanie i wzajemna pomoc pozwalają zaś przeciwstawić się zagrożeniom najbardziej niebezpiecznym”. Orędzie w jego imieniu odczytał minister edukacji i nauki Federacji Rosyjskiej Andrej Fursenko.

Na zakończenie pierwszej części uroczystości prezydent Lech Kaczyński odznaczył dyrektora Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau dr. Piotra M.A. Cywińskiego, dyrektor Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie Sarę Bloomfield oraz dyrektora Instytutu Yad Vashem Avnera Shaleva. Nagrodzono ich za „wybitne zasługi w działalności edukacyjnej i muzealnej upamiętniającej ofiary zagłady nazistowskich obozów pracy, koncentracyjnych i obozów śmierci i za osiągnięcia dla rozwoju dialogu polsko-żydowskiego”. Dyrektor Muzeum otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski natomiast zagranicznych gości udekorowano Krzyżami Oficerskimi Orderu Zasługi RP.

Uroczystości zakończyły się pod Pomnikiem Ofiar Obozu, gdzie uczestnicy złożyli znicze upamiętniające ofiary Auschwitz, natomiast rabini oraz duchowni różnych wyznań chrześcijańskich wspólnie odczytali psalm 42 z Księgi Drugiej Psalmów.

Zobacz wideo

Teksty wystąpień podczas uroczystości 65. rocznicy wyzwolenia Auschwitz (w kolejności wystąpień)

Wystąpienie dyrektora Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau dr. Piotra M.A. Cywińskiego podczas obchodów 65. rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz

Dziękuję Panu, Panie Prezydencie,
za docenienie codziennego trudu i ciężaru odpowiedzialności,
którą przyszło nam ponosić.

Prawdą jest, że od naszej pracy
i od naszej współpracy zależy i zależeć będzie
zrozumienie największego dramatu XX wieku
przez przyszłe pokolenia.

Tę świadomość mamy,
z nią żyjemy i pracujemy dzień w dzień.

Miejsce Pamięci, jak i kształt samej pamięci,
zostały stworzone przez Was,
którzy przeszliście Zagładę i piekło obozów koncentracyjnych.
To Wy nam opowiadaliście o Waszym najcięższym doświadczeniu
i to Wy nauczyliście nas w to doświadczenie się wsłuchiwać.

Mogliście zamilknąć, a mówiliście.

Do Was pragnę się zwrócić Drodzy!
Nie jestem w stanie Wam powiedzieć,
że świat na pewno usłyszał, zrozumiał i zmądrzał.
Podzielam Wasze obawy.
Wiele jeszcze zostało do zrobienia.
I długa droga przed człowiekiem.

Ale jedno wydaje mi się pewne:
Niezależnie od wszystkiego, na wskroś i wbrew,
głosy ofiar nie zamilkną i ziemia ich krzyku nie ukryje.
To, co było przedtem, nie wróci,
ale czas po Zagładzie nigdy już nie będzie czasem błogiej niewinności.
Tego Miejsca, jako sumienia Europy i Świata,
nie będzie już nigdy można ominąć, uciszyć, wymazać.
Ta ziemia nosi w sobie krzyk ofiar. I go nie skryje.
Tego jestem pewien.

Dziękuję Wam, że jesteście z nami.
Wielu powie, że przyszliśmy tu dla Was.
Ale ja wiem dobrze, że to Wy przyszliście tu dla nas,
nie pierwszy i - mam nadzieję - nie ostatni raz.
Tak jak byliście przez całe 65 lat.

Są wśród nas osoby z tak wielu krajów,
z tak wielu instytucji międzynarodowych, państwowych
a także organizacji społecznych.
Dziś tak łatwo przychodzi nam sądzić, że wiemy i rozumiemy więcej.
Od nas wszystkich, w sposób bezpośredni,
zależy dzisiejszy świat i tworzone dopiero jutro.
Tymczasem, jakże często sami jesteśmy bierni wobec zła.
A przecież wojny już dziś u nas nie ma.
Jesteśmy wolni. I dziś trzeba nam więcej Sprawiedliwych!

Pamięć jest nierozłącznie związana z tym Miejscem.
A losy tego Miejsca zależą od nas.
Chciałbym w tym miejscu podziękować Panu Premierowi rządu
Rzeczypospolitej
za osobiste włączenie się
w tworzenie wieczystego Funduszu na rzecz zachowania autentyzmu tego
miejsca.
Chciałbym podziękować Niemcom
za obiecane wsparcie w wysokości 60 milionów euro.
To połowa potrzebnej sumy,
wierzę, że inne państwa,
których rządy i obywatele są świadomi fundamentalnej zupełnie wagi tego Miejsca
w naszej historii i cywilizacji,
pomogą w utworzeniu tego Funduszu do końca.

Jesteśmy to winni Ofiarom Auschwitz i wszystkim Ofiarom Szoa,
ale jesteśmy również to winni naszym dzieciom.
I dzieciom naszych dzieci.

Na uroczystości było ponad 150 byłych więźniów. Fot. Paweł Sawicki
Na uroczystości...
W uroczystościach wzięło udział ponad 150 byłych więźniów. Fot. Paweł Sawicki
W uroczystościach...
Uroczystości 65. rocznicy wyzwolenia Auschwitz. Fot. Paweł Sawicki
Uroczystości 65....
prof. Władysław Bartoszewski i premier Donald Tusk. Fot. Paweł Sawicki
prof. Władysław...
Premier Izraela Beniamin Netanjahu. Fot. Paweł Sawicki
Premier Izraela...
Prezydent Lech Kaczyński i odznaczeni wraz z minister Junczyk-Ziomecką. Fot. Paweł Sawicki
Prezydent Lech...
Uroczystości pod pomnikiem w Birkenau. Fot. Paweł Sawicki
Uroczystości pod...