MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM

AUSCHWITZ-BIRKENAU

BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Projekty

Auschwitz – Historia – Edukacja obywatelska

Dyrektorzy śląskiego okręgu Służby Więziennej podczas zwiedzania Muzeum Auschwitz. fot. Paweł Sawicki
Dyrektorzy...

Cykl seminariów i pobytów studyjnych dla wychowawców i pracowników nadzoru w zakładach karnych. Od 2008 r. obejmował on zakłady karne Krakowskiego Inspektoratu Służby Więziennej. Z czasem rozpoczęto także współpracę ze Inspektoratem Śląskim. Podczas seminarium wychowawcy i pracownicy sprawujący bezpośredni nadzór nad osadzonymi zostają merytorycznie przygotowani do przyszłej współpracy z Muzeum w zakresie organizowania zajęć edukacyjnych dla penitencjariuszy. Seminaria dla wychowawców i pracowników stanowią pierwszy etap projektu.

Drugi etap projektu obejmuje zajęcia z osadzonymi. We współpracy z wychowawcami, uczestnikami seminarium, Centrum organizuje wyjazdy osadzonych do Miejsca Pamięci, jak również prelekcje, prezentacje multimedialne i projekcje filmów w zakładach karnych. W procesie wychowawczym realizowanym w zakładach karnych, nauczanie o tym, czego dokonano w Auschwitz,  może służyć nie tylko przekazywaniu historii i pamięci, ale może wpływać na kształtowanie odpowiednich postaw moralnych i społecznych oraz zapobiegać przejawom pogardy i nietolerancji.

Więcej o projekcie w ubiegłych latach: 2009 roku2010 roku2011 roku2013 roku2014 roku 2015 roku.

 

Auschwitz w relacjach więźniów artystów plastyków

Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście przygotowało projekt edukacyjny dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych, ze szczególnym uwzględnieniem szkół o profilu artystycznym.

…w obozie nie wolno było malować i rysować tematyki obozowej, w moich obozowych pracach tak mało tej tematyki. To była samoobrona – to ucieczka psychiki przed potworną rzeczywistością, w jakiej musiałem żyć będąc więźniem KL Auschwitz.
Mieczysław Kościelniak

Poznając losy wybranych więźniów artystów plastyków młodzież uświadamia sobie, w jaki sposób wykorzystywane były przez władze obozowe ich uzdolnienia artystyczne oraz jak rozwijała się nielegalna twórczość osób deportowanych do Auschwitz. Przytoczone w trakcie narracji przewodnickiej fragmenty relacji byłych więźniów, dotyczące osobistych przeżyć pozwalają zrozumieć, jak wszelkie działania artystyczne wpływały na tęsknotę za wolnością oraz dawały możliwość zapomnienia i oderwania się od obozowej rzeczywistości.

Wizyta w Miejscu Pamięci Auschwitz może być poszerzona o zajęcia edukacyjne będące podsumowaniem pobytu, które odbywają się w Zbiorach Muzeum. Zajęcia dają możliwość poznania autentycznych prac artystycznych wykonanych przez więźniów  obozu. Pobyt w Miejscu Pamięci Auschwitz może być również zakończony wizytą w Centrum św. Maksymiliana w Harmężach, gdzie uczestnicy mogą obejrzeć wystawę Klisze Pamięci – Labirynty Mariana Kołodzieja.

Informacje i zgłoszenia:

Robert Płaczek, Projekty Edukacyjne MCEAH

tel. 33 844 81 81

Auschwitz w zbiorowej świadomości w Polsce i na świecie

Seminarium Yad Vashem
Seminarium Yad...

Seminaria organizowane dla edukatorów z Izraela w ramach wymiany edukatorów.

Program obejmuje m.in. specjalistyczne zwiedzanie terenów byłego obozu Auschwitz-Birkenau oraz wykłady i warsztaty poświęcone historii niemieckiej okupacji w Polsce, historii obozu Auschwitz, a także kwestiom konfliktów pamięci polskiej i żydowskiej, stosunkom polsko-żydowskim oraz historii politycznej i sytuacji społeczno-politycznej w Polsce po 1989 r. Uczestnicy seminariów odwiedzają też inne miejsca pamięci w Polsce, m.in. tereny byłego obozu na Majdanku oraz ośrodka zagłady w Bełżcu.

Więcej o seminarium w ubiegłych latach: 2005 roku2006 roku , 2009 roku , 2010 roku2011 roku2012 roku2013 roku2014 roku2015 roku.

 

Doświadczenie obozowe w Auschwitz — śladami bohaterów opowiadań Tadeusza Borowskiego

Uczestnicy pobytu studyjnego przy Pomniku Ofiar. Fot. Tomasz Pielesz
Uczestnicy pobytu...

Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście przygotowało specjalny projekt edukacyjny dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Dotyczy on obozowych losów Tadeusza Borowskiego oraz bohaterów jego opowiadań, a przez to wpisuje się w realizację programu nauczania języka polskiego.

— Informacje o losach Tadeusza Borowskiego w KL Auschwitz, cytaty z jego opowiadań, fragmenty wspomnień innych więźniów o Borowskim włączone są w tok narracji przewodnickiej w miejscach, do których odnoszą się pod względem topograficznym i faktograficznym — informuje Alicja Białecka, współautorka projektu. — Podczas oprowadzania przewodnik przytacza fragmenty opowiadań Borowskiego, dotyczące konkretnych miejsc i doświadczeń obozowych autora — dodaje Małgorzata Tracz, druga współautorka projektu.  

W obu przypadkach wizyta studyjna poszerzona jest o warsztat literacki przeprowadzony przez pracowników merytorycznych Muzeum jako podsumowanie pobytu w Miejscu Pamięci. Teksty Borowskiego obrazujące poszczególne etapy obozowego doświadczenia autora „Pożegnania z Marią” zestawione są z fragmentami wspomnień literackich innych więźniów. Uczestnicy warsztatu analizują wspomnienia odnoszące się do tych samych miejsc w topografii obozu oraz tego samego okresu w historii Auschwitz.

Informacje i zgłoszenia:

, Projekty Edukacyjne MCEAH

tel. 33/844 81 28


ZWIEDZANIE JEDNODNIOWE:  ZWIEDZANIE DWUDNIOWE:
Część I — Birkenau
1. Alte Judenrampe
2. Główna wartownia
3. Rampa w Birkenau
4. Okolice skrzyżowania drogi średnicowej z rampą
5. Szpital
6. Ruiny krematorium i komory gazowej nr III
7. Międzynarodowy Pomnik Ofiar Obozu
8. Obóz kobiecy
9. Baraki drewniane
Dzień pierwszy — Birkenau
1. Alte Judenrampe
2. Główna wartownia
3. Rampa w Birkenau
4. Międzynarodowy Pomnik Ofiar Obozu
5. Ruiny krematorium i komory gazowej nr III
6. Centralna Sauna i Kanada
7. Ruiny krematoriów i komór gazowych IV i V
8. Odcinek szpitalny
9. Obóz męski
10. Droga  średnicowa
11. Odcinek BIa
12. Baraki drewniane
Część II — Auschwitz I
1. Brama
2. Orkiestra, blok 24
3. Plac apelowy
4. Szpital
5. Blok 6
6. Blok 11
7. Aleja Brzozowa, między blokami 10 a 11
8. Bloki 4 i 5
9. Blok 27
10. Blok 24
11. Krematorium i komora gazowa nr I
12. Zajęcia warsztatowe 
Dzień drugi — Auschwitz I
1. Brama
2. Orkiestra, blok 24
3. Plac apelowy
4. Szpital
5. Blok 6
6. Blok 11.
7. Aleja Brzozowa, między blokiem 11 a 10
8. Bloki 4 i 5
9. Blok 27
10. Blok 24
11. Krematorium i komora gazowa nr I
12. Zajęcia warsztatowe 

 

Judaizm — Dzieje i kultura Żydów — Holokaust

Polscy edukatorzy w Yad Vashem. Fot. Marta Berecka
Polscy edukatorzy w...

Projekt cyklicznych seminariów dla polskich edukatorów w Instytucie Pamięci Yad Vashem. 

Organizowany jest od 1993 r. przez Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau wspólnie z Międzynarodową Szkołą Nauczania o Holokauście w Instytucie Yad Vashem w Jerozolimie w ramach współpracy między ministerstwami edukacji Polski i Izraela.

Jego celem jest pogłębienie wiedzy o historii Żydów europejskich — zwłaszcza Żydów polskich, o Zagładzie narodu żydowskiego w okresie II wojny światowej, a także poznanie historii współczesnego Izraela oraz metod nauczania o Holokauście. Od początku trwania projektu udział w nim wzięło blisko 500 polskich nauczycieli i edukatorów. 

Więcej o seminarium w roku: 20092010, 2013, 2014

Przez wspólną historię – ku przyszłości

Projekt powstał z myślą o młodzieży gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Celem projektu jest zaproponowanie nowej ścieżki zwiedzania miejsc pamięci w Oświęcimiu. Grupy uczniów pod opieką nauczycieli (w tym katechetów) w czasie jednego dnia pobytu w Oświęcimiu odwiedzają najpierw Centrum Żydowskie, obejmujące Muzeum Żydowskie, jedyną ocalałą w Oświęcimiu synagogę Chewra Lomdej Misznajot oraz Centrum Edukacyjne. Wizyta ta stanowi pierwsze ogniwo projektu. Jego celem jest uświadomienie młodzieży, jak wglądało życie społeczności żydowskiej w Polsce przed II wojną światową i w jaki sposób układało się wzajemne współżycie chrześcijan i Żydów – w tym przypadku mieszkańców Oświęcimia.

Następnie uczestnicy projektu odwiedzą Miejsce Pamięci Auschwitz-Birkenau, gdzie przejdą specjalnie opracowaną na potrzeby projektu trasę zwiedzania, uwzgędniającą problematykę judaizmu, chrześcijaństwa i ich wzajemnego dialogu. Towarzyszyć im będą specjalnie przygotowani przez Muzeum przewodnicy – edukatorzy. Z jednej strony, jak podczas każdej wizyty, uczniowie będą poznawać najważniejsze informacje historyczne. Całość będzie jednakże uzupełniona o wybrane relacje byłych więźniów, które mówią one m.in. o życiu religijnym w obozie oraz znaczeniu wiary. Bardzo ważne jest to, aby młodzież – dzięki wykorzystaniu słów świadków – poznała wzajemne relacje chrześcijan i Żydów w Auschwitz. 

Wizyta w Oświęcimiu ma się zakończyć w Centrum Dialogu i Modlitwy. Tam uczestnicy projektu będą mieli okazję przemyśleć to, czego doświadczyli i zastanowić się w jaki sposób uwzględnić te doświadczenia w swym życiu.

Projekt zbudowany jest więc z trzech modułów: Wspólna przeszłość – Tragedia II wojny światowej i Holokaustu – Wyjście ku wspólnej przyszłości.

Projekt jest wspólną inicjatywą Diecezji Bielsko-Żywieckiej, Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu. Materiały dotyczące projektu otrzymają wszyscy katecheci oraz księża w Diecezji Bielsko-Żywieckiej. Trafią one także do wszystkich diecezji w Polsce. Całość można także pobrać w Internecie

Przez wspólną przeszłość ku teraźniejszości

„Przez wspólną przeszłość ku teraźniejszości” to projekt Muzeum Auschwitz skierowany do uczniów polskich szkół ponadpodstawowych w ramach obchodów 75. Rocznicy Aktion Reinhardt i Zagłady Żydów polskich. Program jednodniowych wizyt obejmujących Centrum Żydówskie w Oświęcimiu oraz Muzeum Auschwitz finansowany jest przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Wizyta w ramach projektu rozpoczyna się od Centrum Żydowskiego w Oświęcimiu, gdzie uczniowie wezmą udział w warsztatach na wystawie „Oszpicin. Historia żydowskiego Oświęcimia”.

Następnym elementem programu jest wizyta w Miejscu Pamięci Auschwitz, na którą przeznaczyć trzeba ok. 3,5 godziny. Uczniowie rozpoczną zwiedzanie z przewodnikiem-edukatorem Muzeum od terenu byłego obozu Auschwitz II- Birkenau, po czym przejadą do Auschwitz I, gdzie zobaczą m.in. wystawę główną, a także ekspozycję Szoa w bloku 27, która opowiada o Zagładzie europejskich Żydów dokonanej przez nazistowskie Niemcy w czasie II wojny światowej.

Po zwiedzaniu i przerwie obiadowej uczniowie udadzą się na podsumowanie wizyty – warsztaty w Sali Refleksji w bloku nr 27, gdzie dzięki narzędziom multimedialnym uczestnicy projektu zastanawiać się będą nad najważniejszymi pytaniami, które stawiany są dziś na temat historii Auschwitz i Holokaustu.

Program zwiedzania oraz przewidywany czas trwania wizyt:

· 9.00-9.50 – warsztaty w Centrum Żydowskim

· 10.30-14.30 - zwiedzanie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau (rozpoczęcie zwiedzania od Birkenau)

· 14:30-15:30 – przerwa obiadowa

· 15.45-17.15 – podsumowanie w Sali Refleksji bloku 27

Wizyty w ramach projektu organizowane będą w każdy wtorek i czwartek w miesiącach kwiecień-czerwiec oraz wrzesień-grudzień – liczba miejsc jest ograniczona. Zachęcamy nauczycieli historii, języka polskiego, katechetów oraz wychowawców klas do wzięcia udziału w projekcie. Koszty związane ze stroną merytoryczną projektu (zwiedzanie i warsztaty) oraz obiadu pokrywa Muzeum Auschwitz.

Kuria bielsko-żywiecka proponuje także scenariusze lekcji, które można wykorzystać przed wizytą w celu jej dobrego przygotowania. Do przygotowania uczniów można wykorzystać także lekcję internetową Muzeum

Osobą odpowiedzialną za przyjmowanie zgłoszeń jest Ewa Sikora z działu Obsługi Odwiedzających Muzeum Auschwitz. Zgłoszenia należy wysyłać co najmniej z tygodniowym wyprzedzeniem na wskazany poniżej adres mailowy: .

Centrum Żydowskie czynne jest w godzinach 10.00-17.00 zimą i 10.00-18.00 latem (zamknięte w soboty i w święta). Ze względu na intensywność programu, Centrum Żydowskie umożliwia rozpoczęcie warsztatów już od godziny 9.00. Parking dla autobusów ul. Bulwary, koordynaty GPS: 50°02’18”N 19°13’06”E , bezpłatny.

Ze względów bezpieczeństwa na teren Muzeum Auschwitz zabronione jest wnoszenie bagaży, np. plecaków i dużych toreb, a także spożywanie posiłków. Toalety znajdujące się przy Muzeum są płatne 1,5 zł/osoba. W pobliżu budynku obsługi odwiedzających znajdują się dwa parkingi. Dla ułatwienia odbioru narracji przewodnika, grupy korzystają z systemu nagłaśniającego. Koordynaty GPS: 50°01'39"N 19°11'58"E. 

Opis projektu

Edukacja o Auschwitz i Holokauście staje się w pełni komplementarna wtedy, gdy przedstawiane są nie tylko zagadnienia dotyczące samego funkcjonowania niemieckiego nazistowskiego obozu oraz mechanizmów Zagłady, ale także droga, która do nich doprowadziła oraz ich skutki. Nauczanie o Zagładzie Żydów europejskich nie może pomijać problematyki okresu przedwojennego, zarówno rozwój ideologii nazistowskiej oraz nowoczesnego rasistowskiego antysemityzmu, jak również pokazanie życia żydowskiego, które toczyło się w niemal każdym mieście II Rzeczpospolitej i w wielu miejscach w Europie. Koegzystencja żydów i chrześcijan w różnych miejscach układała się czasem bardziej, a czasem mniej harmonijnie, ale jej poznanie i zrozumienie ułatwia edukację o Auschwitz i Holokauście. Podobnie 1945 rok, w którym wyzwolono KL Auschwitz i zakończyła się wojna nie przynosi końca dla narracji o Auschwitz, wręcz przeciwnie – skłania do dalszej refleksji nad skutkami Zagłady dla Żydów, innych grup etnicznych i narodowych, czy skutkami pobytu w obozach zarówno dla Ocalonych, jak i kolejnych pokoleń.

Krótko zarysowane powyżej zagadnienia prowadzą do dwóch pytań – w jaki sposób oraz za pomocą jakich narzędzi można przedstawić tak obszerny materiał? Niezaprzeczalnie ogromną wartość mają wizyty w Miejscach Pamięci oraz instytucjach prowadzących edukację na wspomniane powyżej tematy. Dlatego też dwa lata temu zainicjowany został specjalny program edukacyjny dla uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, który łączy w sobie edukację o Auschwitz i Holokauście, przedwojennym życiu żydowskim w Polsce oraz zachęca do stawiania pytań o skutki Auschwitz i Zagłady. Składają się na niego wizyty w dwóch instytucjach zlokalizowanych w Oświęcimiu – Centrum Żydowskim oraz Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau. W Centrum Żydowskim młodzież poprzez kontakt z oryginalnymi artefaktami z okresu międzywojennego oraz wystawę multimedialną może poznać „życie przed”, zwiedzanie byłego KL Auschwitz (w czasie którego akcentowane są przykłady wzajemnej pomocy więźniów żydów i chrześcijan) daje szczególny obraz tego, co działo się w czasie Zagłady, zaś wizyta w Sali Refleksji bloku 27 umożliwia odniesienie Zagłady i Auschwitz do teraźniejszości.

Trudne — proste słowa

Uczestnicy projektu podczas oprowadzania po terenach byłego obozu  Auschwitz II-Birkenau
Uczestnicy projektu...

Program zwiedzania terenów byłego obozu specjalnie dostosowany do percepcji osób niepełnosprawnych intelektualnie.

W ostatnich latach wzrosło bowiem zainteresowanie wizytą wśród tych szczególnych grup. Niepełnosprawni odwiedzający Miejsce Pamięci biorą udział w specjalnie przygotowanej lekcji muzealnej, która jest indywidualnie dostosowana do specyfiki każdej grupy: jej możliwości percepcyjnych oraz wrażliwości na historię Auschwitz.

Uczestnicy poznają wybrane miejsca byłego obozu Auschwitz: bramę „Arbeit Macht Frei”, teren placu apelowego oraz blok nr 6. Dział Zbiorów przygotował tam specjalną ekspozycję, na której prezentowane są więźniarskie prycze, a także kopie obuwia, pasiaków oraz naczyń więźniarskich. Grupy odwiedzają też dziedziniec bloku nr 11 oraz rampę w i wnętrze baraku drewnianego w Birkenau. Podczas wizyty poruszany jest temat Zagłady, jednak po konsultacjach ze specjalistą oligofrenopedagogiki podjęto decyzję o pominięciu krematorium i ruin komór gazowych ze względu na wrażliwość odbiorców i ich problemy z radzeniem sobie ze zbyt silnymi emocjami.

Seminaria Auschwitz Center for Genocide Prevention

Seminaria dla pracowników rządowych średniego szczebla z całego świata.

Celem seminariów Auschwitz Center for Genocide Prevention jest uwrażliwienie pracowników rządowych na problem ludobójstwa, w tym jego polityczne, ekonomiczne i humanitarne konsekwencje. Pomysłodawcą i sponsorem tych seminariów jest nowojorski filantrop Fred Schwartz.

Seminaria w ubiegłych latach: 2009 rok2010 rok2011 rok2012 rok , 2013 rok 2014 rok , 2015 rok , 2016 rok.