MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM

AUSCHWITZ-BIRKENAU

BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Warsztaty

Interaktywne zajęcia prowadzone przez edukatorów z Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, będące uzupełnieniem zwiedzania terenów byłego niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau. 
Każdy warsztat rozpoczyna się wprowadzeniem w daną tematykę zajęć, jednak zasadniczą jego częścią jest praca w grupach (analiza i interpretacja dokumentów, fotografii i tekstów źródłowych), referowanie przydzielonych zagadnień przez uczestników oraz podsumowująca dyskusja pod kierunkiem edukatora. 
Warsztaty przeznaczone są dla młodzieży szkolnej, studentów i nauczycieli.

Czas zajęć: 1,5 godz. 
Koszt: 192 zł w j. polskim, 288 zł w j. obcym.

Kontakt:
Anna Ren , Anna Stańczyk
(+48) 33 844 8064

Auschwitz w twórczości plastycznej więźniów

Wnętrze baraku męskiego w Birkenau. Autor: Mieczysław Kościelniak
Wnętrze baraku...

Warsztaty w Dziale Zbiorów w oryginalnej sztubie więźniarskiej prezentujące wybrane dzieła sztuki i przedmioty użytkowe tworzone przez więźniów KL Auschwitz. Ich celem jest poznanie warunków twórczości więźniów w KL Auschwitz poprzez prezentację i analizę wybranych dzieł sztuki  połączone z oprowadzaniem po Dziale Zbiorów.

Język: polski, niemiecki, angielski 
 

Deportowani z Francji – warsztaty na wystawie w bl. 20

Celem warsztatu jest przedstawienie charakteru deportacji Żydów z Francji i ich Zagłady w KL Auschwitz i innych obozach, jak również prześladowania przeciwników politycznych. Historia ta opowiedziana jest poprzez biografie konkretnych osób w różnym wieku, reprezentujących różne grupy ofiar. W ramach warsztatu omawiany jest również los dzieci żydowskich, zgładzonych w KL Auschwitz w latach 1942-1944.

Warsztat składa się z części teoretycznej — krótkiego wprowadzenia do wystawy — oraz części praktycznej. Uczestnicy zajęć pracują w grupach według określonych wytycznych pod kierunkiem pracownika merytorycznego. Opracowane w grupach tematy przedstawiane są w formie kilkuminutowej prezentacji. Warsztaty kończy podsumowanie wraz z wyjaśnieniem trudniejszych kwestii.

Język: polski, francuski, angielski, niemiecki
 

Dokument archiwalny jako dowód zbrodni

Wykaz numerów telefonów podobozów KL Auschwitz III
Wykaz numerów...

Warsztaty w Archiwum prezentujące wybrane zespoły dokumentów, świadczących o funkcjach obozu i będących dowodami zbrodni popełnionych w KL Auschwitz. Ich celem jest poznanie historii KL Auschwitz poprzez prezentację i analizę wybranych dokumentów przechowywanych w Archiwum.

Język: polski, niemiecki
 

Dzieci i młodzież w KL Auschwitz

Wśród deportowanych do KL Auschwitz ponad 200 tysięcy to dzieci i młodzież rożnej narodowości. Na podstawie wybranych dokumentów dotyczących m.in. dzieci i młodzieży polskiej, żydowskiej i romskiej uczestnicy warsztatów mogą zrekonstruować ich los od momentu ich deportacji do obozu. Celem warsztatów z jednej strony jest pokazanie, że wśród deportowanych byli nie tylko dorośli, ale także dzieci i młodociani, niejednokrotnie ich rówieśnicy, których dzieciństwo, a także wczesna młodość jakże różniła się od tej, w jakiej oni sami wyrastają, drugie strony ukazanie tej grupy na tle całej społeczności obozowej. Grupa pracuje w podgrupach, a wyniki prezentowane są także na forum. Potem następuje podsumowanie i dyskusja.

Odbiorcy: młodzież szkolna, studenci i doktoranci
Język: niemiecki
 

Edukacja w miejscach pamięci

Celem warsztatu jest podkreślenie konieczności szczególnego przygotowania młodzieży do zwiedzania miejsc pamięci oraz zaprezentowanie sposobów pracy z grupami szkolnymi przyjeżdżającymi do Muzeum.

Program obejmuje przedstawienie projektów lekcji opracowanych w MCEAH do przeprowadzenia przed przyjazdem do Muzeum oraz po zwiedzeniu byłego obozu. Uczestnicy warsztatów dzielą się własnymi doświadczeniami w tym zakresie oraz w grupach przygotowują nowe rozwiązania dydaktyczne służące do pracy z młodzieżą gimnazjalną w szkole przed planowanym wyjazdem do Oświęcimia, jak i podsumowujące wizytę w Miejscu Pamięci Auschwitz-Birkenau.

Odbiorcy: nauczyciele humaniści, wychowawcy, katecheci
Język: polski, angielski
 

Eksperymenty pseudomedyczne w KL Auschwitz

W obozie szereg lekarzy SS przeprowadzało eksperymenty peseudomedyczne na więźniach. Wśród nich np.: dr Josef Mengele wykonywał eksperymenty miedzy innymi na bliźniętach, prof. dr Carl Clauberg, przeprowadzał eksperymenty sterylizacyjne nakobietach, a dr Horst Schuman na mężczyznach.

Po ogólnym wprowadzeniu omawiającym ten temat, uczestnicy sami na podstawie juz konkretnych dokumentów, wśród nich także relacji i wspomnień więźniów, ofiar tych doświadczeń, zapoznają się z problematyką. Celem warsztatów z jednej strony jest pokazanie jak dalece lekarze SS naruszyli swą etykę zawodową (tu przysięgą Hipokratesa), zamiast ratować ŻYCIE, niszczyli je, z drugiej rozważnie, w jakich warunkach lekarz ma prawo powiedzieć „NIE”.

Grupa pracuje w podgrupach, a wyniki prezentuje na forum, po czym następuje podsumowanie i dyskusja. Na zakończenie prezentowany jest fragment filmu pt. „Kinder des Feuers. Zwillinge von Auschwitz”, w którym wypowiadają się bliźnięta, ofiary eksperymentów dr. Mengele.

Odbiorcy: młodzież szkolna, studenci i doktoranci
Język: niemiecki
 

Exodus wypędzonych – wysiedlenia wojenne

Uczniowie pracują w grupach. Na podstawie przeczytanych relacji, opracowań i materiałów odpowiadają na pytanie jaki był los kobiet, mężczyzn i dzieci w warunkach wysiedleń. Zastanawiają się, czy i do jakiego stopnia możliwe było realizowanie tradycyjnych ról w rodzinie. Porównują postawy i zachowania ofiar wysiedleń, oprawców i policji, sąsiadów i osadników niemieckich. Rozważają podobieństwa i różnice pomiędzy wysiedleniami ze strefy przyobozowej Auschwitz, z Kraju Warty i z Zamojszczyzny. Zapoznają się również ze współczesnymi reportażami dotyczącymi wojny w byłej Jugosławii. Odpowiadają sobie na pytanie, czy i w jakim zakresie można porównać te dwie, odległe w czasie wojny.

Odbiorcy: uczniowie trzecich klasach gimnazjalnych i szkół średnich oraz studenci
Język: polski, angielski
 

Los jednostki w obozie na podstawie dokumentów i fotografii

Celem warsztatu jest podsumowanie wizyty w Muzeum Auschwitz-Birkenau. Po zwiedzeniu Muzeum i Miejsca Pamięci uczniowie są zawsze głęboko poruszeni. Zobaczyli jak działała straszna machina zagłady. Widzieli setki zdjęć więźniów, rzeczy i włosy zamordowanych. Jednak w tym ogromie zbrodni umyka los pojedynczego człowieka, więźnia, ofiary obozu. Kim był? Skąd pochodził? Co myślał i czuł? Jaki był jego los obozowy? Przytłaczająca liczba ofiar i ogrom zbrodni powoduje, że trudno jest wyobrazić sobie los pojedynczego człowieka, uświadomić, co znaczyło być więźniem w KL Auschwitz. Ten warsztat, przeprowadzony metodą zawierającą elementy dramy, ma w tym pomóc. Uczniowie studiują dokumenty obozowe, materiały muzealne, opracowania, i relacje byłych więźniów oraz przedstawiają ich losy obozowe. Warsztat pomaga im wydobyć zdolność empatii, pełniej zrozumieć doświadczenia obozowe więźniów, a także podzielić uczucia i emocje ocalałych. Współczucie dla prześladowanych wyczuli ich na przejawy przemocy w codziennym życiu.

Odbiorcy: Uczniowie trzecich klasach gimnazjalnych i szkół średnich oraz studenci
Czas zajęć: 1,5 h
Język: polski, angielski
 

Los Żydów w okupowanych krajach zachodniej Europy

Zajęcia mają na celu ukazanie charakteru okupacji w krajach Europy Zachodniej ze szczególnym uwzględnieniem historii prześladowań i Zagłady zachodnioeuropejskich Żydów w KL Auschwitz i innych obozach śmierci.

Warsztat składa się z części teoretycznej — krótkiego wprowadzenia do wystawy — oraz części praktycznej. Uczestnicy zajęć pracują w grupach według określonych wytycznych pod kierunkiem pracownika merytorycznego. Opracowane w grupach tematy przedstawiane są w formie kilkuminutowej prezentacji. Warsztaty kończy podsumowanie wraz z wyjaśnieniem trudniejszych kwestii.

Sprawczynie/cy SS w KL Auschwitz.

Przedmiotem warsztatów jest zapoznanie z się z wybranymi sylwetkami SS manów lub dozorczyń SS na podstawie zachowanych dokumentów. Po ogólnych wprowadzeniu w zasób archiwum, krotka charakterystyka organizacji SS, czym była, kto i na jakich warunkach wstępował do niej, jaką rolę odegrała w systemie policyjnym III Rzeszy.

Istnieje także możliwość pracy w trzech podgrupach: SS mani sprawujących szczególne funkcje w KL (np. Rudolf Hoss, Pery Broad, Johannes Thuemmler), lekarze SS (Mengele, Schumann, Clauberg) oraz dozorczynie SS (Maria Mandel, Theresa Brandl).

Wyniki prac tych grup prezentowane są na forum, a celem warsztatów, oprócz samodzielnego wglądu do zachowanych dokumentów, jest także analiza motywacji zachowań wybranych sylwetek SS-manów i dozorczyń SS w systemie obozowym. W grupie opracowującej lekarzy SS można się zastanowić nad następującym aspektem: ich działalność a przysięga Hipokratesa. Oprócz dokumentów, uczestnikom grup udostępnia się także materiał zdjęciowy i filmowy ilustrujący powyższe zagadnienie.

Odbiorcy: młodzież szkolna, studenci i doktoranci
Język: niemiecki

Przykładowy konspekt dotyczący dozorczyń SS w KL Auschwitz:

I.Temat warsztatów: Dozorczynie SS w KL Auschwitz-Birkenau

II. Cel warsztatów:

- samodzielny wgląd do dokumentów archiwalnych

- ocena zachowań wybranych sylwetek dozorczyń w systemie obozowym

III. Metody formy realizacji

Praca w grupach kilkuosobowych z dokumentami, pogadanka, dyskusja

IV. Środki dydaktyczne:

Tablica zawierająca schematyczny podział dokumentów, mapy, zdjęcia, dokumenty, film.

V. Przebieg warsztatów:

1. Czynności organizacyjne

2. Zapoznanie uczestników ogólnie z zasobem archiwum

3. Ogólne wprowadzenie w temat, krótka charakterystyka organizacji SS, czym była, kto i na jakich warunkach wstępował do niej, jaką rolę odegrała w systemie policyjnym III Rzeszy.

4. Rozdanie i objaśnienie dokumentów zawierających informacje na temat dozorczyń SS ( np. rozkazy komendantury, rozkazy garnizonowe, zeznania dozorczyń złożone w trakcie toczących się procesów, wspomnienia więźniów opisujące ich sylwetki i zachowania w rożnych sytuacjach, zdjęcia).

- praca będzie odbywała się w grupach kilkuosobowych

- czas pracy: 45 minut

5. Prezentacja prac uczestników warsztatów i dyskusja (przedstawienie wybranych zachowań dozorczyń i ocena ich zachowań).

Sztuka wobec śmierci – pamięci dzieci z Terezina

Celem warsztatu jest przybliżenie historii i specyfiki getta Theresienstadt ze szczególnym uwzględnieniem tematyki dziecięcej.

Uczestnicy zapoznają się z wybranymi aspektami życia w getcie przedstawionymi w twórczości artystycznej więźniów : architektura Terezina, warunki życia codziennego, transporty, prace plastyczne dzieci, opera dziecięca „Brundibar” oraz twórczość literacka dzieci.

Uczestnicy pracują w grupach: czytają relacje więźniów getta, dzielą się swoimi przemyśleniami i refleksjami oraz szukają odpowiedzi  na pytanie jaki był los dziecka w getcie Theresienstadt.

Odbiorcy: uczniowie trzecich klasach gimnazjalnych i szkół średnich oraz studenci
Język: polski, angielski
 

Tragedia słowackich Żydów – warsztaty na wystawie w bl. 16

Zasadnicza część warsztatu dotyczy zagłady słowackich Żydów — jednej z pierwszych grup ofiar KL Auschwitz. Podczas zajęć szczegółowo omawiana jest także sytuacja społeczności żydowskiej na Słowacji, a także innych prześladowanych grup etnicznych i społecznych w narodowym państwie słowackim. Poruszana podczas warsztatu problematyka dotyczy również powstania słowackiego i politycznej sytuacji na Słowacji w końcowej fazie wojny.

Warsztat składa się z części teoretycznej — krótkiego wprowadzenia do wystawy — oraz części praktycznej. Uczestnicy zajęć pracują w grupach według określonych wytycznych pod kierunkiem pracownika merytorycznego. Opracowane w grupach tematy przedstawiane są w formie kilkuminutowej prezentacji. Warsztaty kończy podsumowanie wraz z wyjaśnieniem trudniejszych kwestii.

Ucieczki z KL Auschwitz jako jedna z form ruchu oporu

Jedna z form oporu w obozie były ucieczki. Podjęto ponad 800 prób ucieczek z obozu. Kto był inicjatorem ucieczek, jak były one zorganizowane, Czy były to tylko ucieczki zorganizowane, czy tez były wśród nich spontaniczne? Jaki miały cel? To mają pokazać te warsztaty.

Na podstawie zachowanych dokumentów, można podjąć próbę ich rekonstrukcji. Przykładem mogą być tutaj ucieczki dwojga młodych Mali Zimetbaum — polskiej Żydówki i Polaka Edka Galińskiego, którzy poznali się w obozie, zakochali się w sobie i postanowili zbiec z obozu. Ich ucieczka się nie udała. Ale udała się innym dwojgu młodych ludzi, a mianowicie polskiej Żydówce Cyli Cybulskiej ( w obozie pod nazwiskiem Cyla Stawiska) i Polakowi Jerzemu Bieleckiemu. Zbiegli i przeżyli. Grupa pracuje w podgrupach, prezentuje wynika na forum, a uzupełnieniem jest lub może być film albo tez jego fragment pt. „Eine Liebe im KZ” o ucieczce Mali Zimetbaum i Edka Galińskiego.

Odbiorcy: młodzież szkolna, studenci i doktoranci
Język: niemiecki
 

Walka i martyrologia narodu polskiego w latach 1939-1945

Warsztaty poświęcone okresowi wojny i okupacji w Polsce. Problematyka poruszana podczas zajęć dotyczy nazistowskiej polityki prześladowań i planów zagłady narodu polskiego.  Celem warsztatu jest zapoznanie uczestników – zwłaszcza z zagranicy –  z sytuacją panującą w okupowanej Polsce, a także z różnymi formami walki o niepodległość, w tym przede wszystkim z ruchem oporu  Polaków.

Warsztat składa się z części teoretycznej — krótkiego wprowadzenia do wystawy —oraz części praktycznej. Uczestnicy zajęć pracują w grupach według określonych wytycznych pod kierunkiem pracownika merytorycznego. Opracowane w grupach tematy przedstawiane są w formie kilkuminutowej prezentacji. Warsztaty kończy podsumowanie wraz z wyjaśnieniem trudniejszych kwestii.

Język: polski, angielski
 

Więźniowie z Czech – warsztaty na wystawie w bl. 16

Warsztat koncentruje się wokół losów obywateli czeskich w zmieniającej się sytuacji politycznej od konferencji w Monachium w 1938 r. poprzez rozpad Czechosłowacji i aneksję Czech i Moraw przez nazistowskie Niemcy wiosną 1939 r. aż do wyzwolenia w 1945 r. Podczas warsztatu najwięcej miejsca poświęca się historii prześladowań i Zagłady Żydów z Protektoratu Czech i Moraw, dziejom getta Theresienstadt oraz obozu familijnego w KL Auschwitz II-Birkenau. Tragiczny los ofiar w dokumentach, zdjęciach i relacjach świadków podkreślają liczne rysunki wykonane przez dzieci żydowskie o niezwykłej sile wyrazu.

Warsztat składa się z części teoretycznej — krótkiego wprowadzenia do wystawy — oraz części praktycznej. Uczestnicy zajęć pracują w grupach według określonych wytycznych pod kierunkiem pracownika merytorycznego. Opracowane w grupach tematy przedstawiane są w formie kilkuminutowej prezentacji. Warsztaty kończy podsumowanie wraz z wyjaśnieniem trudniejszych kwestii. 

Język: polski, angielski
 

Zagłada europejskich Romów – warsztaty na wystawie w bl. 13

Warsztaty poświęcone losom europejskich Romów ze szczególnym uwzględnieniem prześladowań narodu romskiego w III Rzeszy i w czasie II wojny światowej. Poruszana problematyka dotyczy przedwojennego życia Romów, postępującej marginalizacji i instytucjonalnej dyskryminacji Romów po dojściu do władzy narodowych socjalistów oraz organizacji i realizacji ich zagłady w krajach satelickich i w krajach okupowanych przez Niemcy.

Warsztat składa się z części teoretycznej — krótkiego wprowadzenia do wystawy — oraz części praktycznej. Uczestnicy zajęć pracują w grupach według określonych wytycznych pod kierunkiem pracownika merytorycznego. Opracowane w grupach tematy przedstawiane są w formie kilkuminutowej prezentacji. Warsztaty kończy podsumowanie wraz z wyjaśnieniem trudniejszych kwestii.

Język: polski, angielski, niemiecki
 

Zagłada europejskich Żydów – warsztaty na wystawie w bl. 27

Celem warsztatu jest ukazanie uczestników losu Żydów w okupowanej Europie w ujęciu przekrojowym i chronologicznym w latach 1933-1945. Zajęcia warsztatowe umożliwiają samodzielne poznawanie historii prześladowań i Zagłady narodu żydowskiego na przykładzie zdjęć, dokumentów i relacji. Podczas warsztatu omawiane są również  formy żydowskiego ruchu oporu: powstanie w getcie warszawskim, działalność żydowskiej partyzantki, ucieczki z obozów koncentracyjnych i zagłady, powstanie więźniów Sonderkommando w KL Auschwitz II–Birkenau.

Warsztat składa się z części teoretycznej — krótkiego wprowadzenia do wystawy — oraz części praktycznej. Uczestnicy zajęć pracują w grupach według określonych wytycznych pod kierunkiem pracownika merytorycznego. Opracowane w grupach tematy przedstawiane są w formie kilkuminutowej prezentacji. Warsztaty kończy podsumowanie wraz z wyjaśnieniem trudniejszych kwestii. 

Język: polski, niemiecki
 

Zatrzymane w czasie – zachować dla przyszłości

Warsztaty przybliżają tajniki konserwacji zachowanych — ruchomych i nieruchomych — obiektów poobozowych oraz ogólnej działalności Działu Konserwacji. Połączone są z oprowadzaniem po pracowniach konserwatorskich. Celem warsztatów jest poznanie metod i technik stosowanych przez konserwatorów w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Czas zajęć: 1,5 h  (1 godz. wykład + 30 min. oprowadzanie)
Język: polski
 

Zdradzony obywatel – warsztaty na wystawie w bl. 18

Celem warsztatu jest poznanie dziejów społeczności żydowskiej na Węgrzech w okresie międzywojennym oraz podczas II wojny światowej. Zagadnienia poruszane podczas zajęć na wystawie to przede wszystkim: prześladowania Żydów na Węgrzech w kontekście ustaw i rozporządzeń antyżydowskich pod rządami admirała Horthy’ego oraz tzw. strzałokrzyżowców, deportacje Żydów z Węgier i największa akcja zagłady w KL Auschwitz wiosną i latem 1944 r. Uczestnicy warsztatu poznają tragiczny los Żydów z Węgier poprzez analizę zdjęć, relacji, fragmentów filmów i map.

Warsztat składa się z części teoretycznej — krótkiego wprowadzenia do wystawy — oraz części praktycznej. Uczestnicy zajęć pracują w grupach według określonych wytycznych pod kierunkiem pracownika merytorycznego. Opracowane w grupach tematy przedstawiane są w formie kilkuminutowej prezentacji. Warsztaty kończy podsumowanie wraz z wyjaśnieniem trudniejszych kwestii. 

Język: polski, niemiecki, angielski