MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM

AUSCHWITZ-BIRKENAU

BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Prezentacje multimedialne

Ukazują sylwetki więźniów i ich losy, a także wybrane  aspekty funkcjonowania obozu. W prezentacjach przedstawione są dokumenty archiwalne, zdjęcia oraz przedmioty i obiekty poobozowe. Zajęcia kończą się podsumowaniem i dyskusją.

Przeznaczone są dla młodzieży szkolnej (gimnazjaliści i uczniowie szkół ponadgimnazjalnych).

Czas zajęć: 1,5 godz.
Język: polski, niemiecki
Koszt: 156 zł w j. polskim, 243 zł w j. obcym.

Kontakt:
Anna Ren , Anna Stańczyk
(+48) 33 844 8064

Los młodocianych więźniów

Młodociani murarze zatrudniani byli przy rozbudowie obozu, w tym komór gazowych i krematoriów, padali ofiarą pseudomedycznych eksperymentów, byli „szpilowani”, trafiali do bunkra w bloku 11 i ginęli pod „Ścianą Śmierci”. Podstawę prezentacji stanowi zachowany fragment Książki „Maurerschule” (Szkółki murarskiej) obejmujący okres od 3 października 1942 r. do 1 czerwca 1943 r. i zawierający 1500 wpisów odnoszących się do 997 więźniów. Prezentacja wykracza poza ramy czasowe tego dokumentu, ukazując dalsze losy pewnej wybranej grupy więźniów, których nazwiska widnieją w Książce „Maurerschule”. 

Język: polski, niemiecki
 

Los więźniów z bloku 4 w obozie macierzystym Auschwitz

Podstawę prezentacji stanowi „Książka bloku 4”. Dokument obejmujący okres od 20.01.1942 do 22.08.1942 r. zawiera łącznie 2100 wpisów odnoszących się do 2047 więźniów mężczyzn. Prezentacja wykraczając poza ramy czasowe tego dokumentu ukazuje — w oparciu o inne zespoły akt — losy pewnej wybranej grupy więźniów, których nazwiska zapisały się w historii obozu. Więźniowie z tego bloku trafiali do bunkra, byli kierowani do karnej kompanii, padali ofiarą egzekucji. W bloku tym przebywali członkowie obozowego ruchu oporu. Tu odbywały się potajemne spotkania „Grupy Bojowej Oświęcim”. 

Język: polski, niemiecki
 

Nadzorczynie SS w obozie kobiecym

Nadzorczynie SS przybyły do Auschwitz wraz z pierwszym transportem kobiet 26.03.1942 r. Łącznie było tu zatrudnionych około 170 nadzorczyń. Miały one bezpośrednią władzę nad więźniarkami. Większość z nich uważała służbę za coś całkiem normalnego. Wiele wykorzystywało władzę, by wyładować na więźniarkach swoje skłonności sadystyczne. Byłe więźniarki tak wspominają SS-Oberaufseherin Marię Mandel: „Gdy Mandel biła, łamała szczęki. Jej ulubionym powiedzeniem było: Zatłuc na śmierć!” Prześliczną, młodą SS-Rapportführerin Irmę Grese nazywano „hieną z Auschwitz”. To tylko dwie spośród wielu… 

Język: polski, niemiecki
 

 

Nieznany Auschwitz

Los pewnego więźnia z pierwszego polskiego transportu
Pierwsza historia przedstawia losy wybitnego polskiego sportowca obdarzonego również talentem artystycznym, którego młode życie znalazło swój tragiczny finał w Auschwitz.

„Kariera” pewnego SS-Unterscharführera
Druga historia ukazuje przeciętnego młodego Niemca dążącego do sukcesu oraz jego starania, by zrobić karierę w SS.

Edek i Mala — „Romeo i Julia” z Auschwitz”
Trzecia historia pokazuje, że ludzie, którzy po przekroczeniu bramy obozu stawali się numerami, nawet w piekle Auschwitz zdolni byli do miłości.

Język: polski, niemiecki
 

Szpitale obozowe

Będąc częścią aparatu zagłady szpital obozowy kamuflował wyniszczanie więźniów. Formalnie  umierali oni tam jako pacjenci, a w sporządzanej w kancelariach szpitalnych dokumentacji podawano fałszywe przyczyny zgonu chorych. Od czasu wprowadzenia selekcji w szpitalach obozowych, tj. od połowy 1941 r. lekarze SS wydawali na chorych więźniów wyroki śmierci, które wykonywano poprzez dosercowe zastrzyki fenolu. Od 1942 r. chorych uśmiercano także w komorach gazowych.

W związku ze wzrostem zapotrzebowania niemieckiej gospodarki na siłę roboczą, począwszy od drugiej połowy 1942 r. władze obozowe podjęły próby obniżenia wysokiej śmiertelności. Władze obozu nie podjęły jednak żadnych kroków, które mogłyby w istotny sposób zapewnić chorym więźniom odpowiednie leczenie. W tym okresie czasu w szpitalach obozowych leczono jedynie więźniów, którzy rokowali szybki powrót do pracy. W przypadku ciężej chorych szpital pozostał nadal miejscem zagłady. 

Język: polski, niemiecki
 

Ucieczki

Niniejsza prezentacja jest próbą odtworzenia historii kilku ucieczek. Przedstawia przygotowania do ucieczek oraz ich przebieg. Fakt ucieczek odnotowywano w różnych  dokumentach obozowych. Komendantura rozsyłała listy gończe w postaci telegramów. Konsekwencją ucieczek były represje wobec współwięźniów i rodziny. W przypadku schwytania zbiega bądź zbiegów karano ich na oczach całego obozu, co miało być przestrogą dla innych. Odzwierciedlają to przedstawione w niniejszej prezentacji jednostkowe losy uciekinierów. 

Język: polski, niemiecki
 

„Blok Śmierci” w obozie macierzystym Auschwitz

Gwarancją sprawnego funkcjonowania aparatu terroru i zagłady w obozie było absolutne posłuszeństwo więźniów. Najmniejsze wykroczenie przeciw regulaminowi obozu bądź podejrzenie o działalność w obozowym ruchu oporu władze SS karały z największą brutalnością. Wiele kar, w tym także karę śmierci wykonywano w bloku 11 względnie na przylegającym do niego dziedzińcu. Toteż blok 11 miał bardzo złą sławę. Byli więźniowie tak wspominają „Blok Śmierci“: „Łatwo tam było trafić, wyjść żywym – prawie niemożliwe“. Oprócz relacji świadków ważnym źródłem do poznania historii bloku 11 jak również losów ludzi, których tam przetrzymywano jest zachowana Książka bunkra. Prezentacja przedstawia funkcje bloku i los ludzi, którzy w nim przebywali. 

Język: polski, niemiecki
 

Pytania o Zagładę – zajęcia w Sali Refleksji

Wybranym byłym więźniom, historykom, edukatorom zadano kilkanaście pytań dotyczących istotnych zagadnień z zakresu Zagłady, np.: Dlaczego Holokaust jest wydarzeniem unikatowym? Dlaczego naziści chcieli zabić właśnie Żydów?

Zajęcia dają możliwość zapoznania się z odpowiedziami na wybrane pytania, analizy i porównania wypowiedzi. Uczestnicy zajęć pracują pod kierunkiem pracownika merytorycznego Muzeum, który inicjuje i moderuje dyskusję. Zajęcia w multimedialnej Sali Refleksji mogą stanowić bardzo dobre podsumowanie pobytu studyjnego.

Forma: warsztat, prezentacja
Odbiorcy: uczniowie szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych, studenci, nauczyciele, edukatorzy
Język: polski, angielski