MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM

AUSCHWITZ-BIRKENAU

BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

CZĘŚĆ I

Polska oraz inne kraje Europy środkowo–wschodniej, zgodnie z doktryną nazistowską III Rzeszy, po częściowym usunięciu bądź zgermanizowaniu miejscowej ludności miały zostać zasiedlone przez Niemców. Okupacja zajętych terenów miała stworzyć fundamenty pod ostateczne osadnictwo niemieckie po zakończeniu wojny.

Po zajęciu Polski przez III Rzeszę Oświęcim został przyłączony do jej terytorium. Wkrótce na jego obrzeżach Niemcy utworzyli obóz koncentracyjny, zaczęli także realizować plany przebudowy miasta. Przy ich opracowywaniu istotną rolę odegrała decyzja o budowie fabryki przez koncern IG Farben oraz żądania wysuwane przez jej kierownictwo. Projektant musiał uwzględniać także interesy SS związane z zasięgiem i planowaną rozbudową KL Auschwitz, zleconą przez Heinricha Himmlera podczas pierwszej wizytacji obozu.

Ostatecznie w wizji nowego niemieckiego bastionu na Wschodzie, jakim miał się stać po zwycięskiej wojnie Oświęcim, ważną rolę odgrywały trzy ściśle powiązane i uzależnione od siebie elementy: miasto przekształcone według planów niemieckiego architekta Hansa Stosberga, fabryka koncernu IG Farben oraz obóz, którego więźniowie mieli stanowić tanią siłę roboczą dla niemieckiego przemysłu i rolnictwa.

Celem prac budowlanych rozpoczętych po utworzeniu obozu Auschwitz, było utworzenie obozu przejściowego dla około 10 tysięcy więźniów Polaków. Po zdezaktualizowaniu się tych założeń Auschwitz był obozem koncentracyjnym nie tylko dla więźniów z okupowanej Polski, ale też z innych krajów Europy. Z czasem rozbudowany do 3 głównych części i około 47 podobozów, stał się miejscem, gdzie naziści, utrzymując funkcję obozu koncentracyjnego, realizowali masową zagładę europejskich Żydów.

Plany rozbudowy pokazane na wystawie dotyczą części ulokowanej na przedmieściu Oświęcimia, która dała początek KL Auschwitz. Niemcy planowali rozbudować ją jeszcze w czasie trwania wojny i utrzymywać także po jej zwycięskim zakończeniu.

„…Wobec (…) rozkazów Himmlera, że obóz i całą strefę wpływów należy rozbudować i zagospodarować, pierwszy plan urządzenia w Oświęcimiu tylko obozu dla przejściowej kwarantanny upadł już w roku 1940. W ciągu lat następnych dokonywała się systematyczna rozbudowa obozu a w związku z potrzebami niemieckiego przemysłu zbrojeniowego, rozbudowa różnych przedsiębiorstw, w których pracowali więźniowie…”
Rudolf Höss, Proces Hössa, t.21, k. 36

„…obóz koncentracyjny w Oświęcimiu należy rozbudować tak, aby w warunkach pokojowych mógł pomieścić 30 000 więźniów…”
Wspomnienia Rudolfa Hössa str. 224, Warszawa 1961 (oświadczenie H. Himmlera 1 marca 1941 r.)

 

Plan koszar artylerii (sytuacja zastana) z zaznaczeniem budynków: teatru, piętrowych i parterowych bloków koszar, budynków gospodarczych. 
Na planie zaznaczono także budynki znajdujące się w sąsiedztwie. Zostały one przejęte przez SS w 1940 r. na utworzenie obozu Auschwitz oraz jego zaplecza gospodarczego.

Plan obozu koncentracyjnego Auschwitz z 11.03.1941