Rozmiar czcionki:

MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM AUSCHWITZ-BIRKENAU BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Posiedzenia MRO

Posiedzenie XXV: 2 października 2013

04-10-2013

Problemy z siedzibą Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście w Muzeum Auschwitz były głównym tematem obrad Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej. XXV posiedzeniu, które odbyło się w Warszawie 2 października, przewodniczył prof. Władysław Bartoszewski. Obecna była na nim także wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego prof. Małgorzata Omilanowska.

Na początku wszyscy obecni minutą ciszy uczcili zmarłego 1 października prof. Izraela Gutmana, ocalałego z Zagłady, uczestnika powstania w getcie warszawskim, historyka, głównego historyka Instytutu Yad Vashem oraz wieloletniego członka, a także wiceprzewodniczącego Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej.

Działania w Miejscu Pamięci Auschwitz, które miały miejsce od ostatniego posiedzenia Rady podsumował w swoim sprawozdaniu dyrektor Muzeum dr Piotr M.A. Cywiński. Najważniejszym poruszonym przez niego tematem była niezwykle trudna sytuacja siedziby Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście.

Przypomnijmy, że Centrum zostało utworzone decyzją polskiego rządu w 2005 r. podczas obchodów 60. rocznicy wyzwolenia byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz, w obecności 40 głów państw i szefów rządów, byłych więźniów oraz na oczach polskiej i światowej opinii publicznej. Od tamtej pory trwały starania o utworzenie siedziby MCEAH w historycznym budynku tzw. Starego Teatru, który znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie byłego obozu Auschwitz I.

Adaptację budynku można było rozpocząć już wiele lat temu. W 2007 r. rozpoczęcie realizacji uniemożliwił brak uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wokół Pomnika Zagłady. Dopiero w 2009 r. dzięki staraniom Muzeum inwestycja uzyskała statusu celu publicznego, co umożliwiało rozpoczęcie prac. Członkowie Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej zaapelowali wówczas do Rządu RP, aby udzielił Muzeum koniecznego wsparcia finansowego. Apel ten ponowiono w roku 2011.

W 2012 r. znaleziono darczyńcę gotowego sfinansować aż 3/4 kosztów całej inwestycji. Wówczas Muzeum wystąpiło do Wojewody Małopolskiego z wnioskiem o przekazanie budynku i terenu wokół Starego Teatru. Ze względu na odmienną interpretację regulacji na poziomie ustawowym dotyczących kwestii własnościowych nie było to jednak możliwe. Próby znalezienia porozumienia na punkcie prawnym trwały ponad rok, trwały także rozmowy mające na celu podtrzymać zainteresowanie sponsora. O ile kompromisowe rozwiązanie prawne znaleziono i budynek Starego Teatru został w końcu przekazany Muzeum, to darczyńca, ze względu na przedłużające się procedury, podjął decyzję o wycofaniu się ze wsparcia projektu.

— Przed nami 70. rocznica wyzwolenia. Prawie 10 lat temu państwo polskie przyjęło pewne zobowiązania. W międzyczasie w całej Europie powstało wiele bardzo różnych instytucji oraz programów edukacyjnych. W takiej sytuacji Muzeum nie może być równorzędnym partnerem na tym gruncie. Dlatego też jedynym możliwym realnym rozwiązaniem jest państwowe wsparcie dla tego projektu. W chwili obecnej bowiem Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście jako instytucja w formie i rozmiarze, które planowaliśmy, tak naprawdę nie istnieje — powiedział dyrektor Cywiński.

Członkowie Rady podczas posiedzenia jednogłośnie przyjęli uchwałę wzywającą premiera RP do niezwłocznego ustanowienia specjalnego wieloletniego programu rządowego mającego na celu utworzenia siedziby Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście w budynku Starego Teatru. Prace powinny rozpocząć się przed 70. rocznicą wyzwolenia obozu Auschwitz.

W swoim sprawozdaniu dyrektor Cywiński mówił także m.in. o frekwencji w Miejscu Pamięci Auschwitz i widocznym już od pewnego okresu spadku liczby odwiedzających z Polski związanych przede wszystkim ze zmianami z programem nauczania historii w polskich szkołach, kończących się właśnie kompleksowych pracach konserwatorskich w blokach 2 i 3 na terenie byłego obozu Auschwitz I, trwających pracach na terenie Auschwitz II-Birkenau, gdzie w tej chwili trwają badania związane z opracowaniem najlepszej metody konserwacji baraków murowanych, a także o planach odbudowy i zagospodarowania pozyskanego ostatnio przez Muzeum budynku tzw. małych ziemniaczarek. Dyrektor wspomniał także o rozmowach prowadzonych z Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie, których efektem będzie powrót wypożyczonego do Stanów Zjednoczonych ponad 20 lat temu fragmentu drewnianego baraku z obozu Auschwitz II-Birkenau. Mówił także o nowych wydawnictwach, wystawach oraz projektach edukacyjnych.

Podczas posiedzenia Rady mówiono również o sytuacji na terenach byłych niemieckich nazistowskich ośrodków zagłady w Kulmhof (Chełmno nad Nerem), Treblince i Sobiborze.