MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM

AUSCHWITZ-BIRKENAU

BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Aktualności

Pierwsi Żydzi w KL Auschwitz, kantyny obozowe, deportacje Polaków z Kraju Warty – 29. numer „Zeszytów Oświęcimskich”

ps
05-01-2017

Losy Żydów w niemieckim nazistowskim obozie Auschwitz w pierwszych dwóch latach jego funkcjonowania, czyli w okresie przed rozpoczęciem masowej zagłady, to główny temat opublikowanego właśnie 29. Numeru „Zeszytów Oświęcimskich”.

 

Ze szczegółowych badań przeprowadzonych przez autora, kierownika Centrum Badań Muzeum dr. Piotra Setkiewicza wynika, że już w tym czasie Żydzi byli traktowani szczególnie brutalnie, trafiali do najgorszych komand roboczych, byli szykanowani i mordowani w okrutny sposób, w efekcie czego odsetek, tych którzy przeżyli ten pierwszy okres, jest znikomy.

„Przez ponad półtora roku od chwili utworzenia KL Auschwitz systematycznie mordowano wszystkich przywiezionych do obozu Żydów. Ginęli oni nie od kul karabinowych plutonu egzekucyjnego czy w wyniku zastosowania zabójczego gazu, lecz przy wykorzystaniu najbardziej brutalnych metod i najprostszych narzędzi: pałek, kilofów i łopat. Średnia życia w obozie więźniów Żydów często nie przekraczała wówczas kilku – kilkunastu dni” – czytamy.

„Pomiędzy czerwcem 1940 a marcem 1942 roku do KL Auschwitz przywieziono około 2000–2100 Żydów, z których niemal 90% straciło życie. W trakcie przeprowadzanych kwerend autorowi nie udało się odnaleźć ani jednego więźnia Żyda zarejestrowanego w tym okresie, który zostałby później z Auschwitz przeniesiony, ewakuowany lub wyzwolony. Żadnemu z nich nie udała się też ucieczka. Ich los porównać można jedynie do sowieckich jeńców wojennych, których w podobnie okrutny sposób wymordowano jesienią i zimą 1941/1942 roku” – pisze Piotr Setkiewicz.

Genezie koncepcji krematorium VI w Auschwitz, budynku, który nigdy nie powstał, a którego szczegółowe plany opracowywane przez inżynierów niemieckich rozwijały się jedynie na papierze, poświęcony jest tekst dr. Igora Bartosika. Treść zachowanej korespondencji przeanalizowanej przez autora jest porażającym dowodem na zaangażowanie prywatnych niemieckich przedsiębiorców wykazywane przy udoskonalaniu urządzeń do masowej zagłady.

Dr Łukasz Martyniak przybliża historię kantyn obozowych, zarówno tych przeznaczonych dla esesmanów, jak i dla więźniów obozu. Autor zlokalizował miejsca, w których się znajdowały oraz dotarł do dokumentów, z których wynika, że niemieckie spółki nimi zarządzające czerpały znaczne profity z tego typu działalności.

Artykuł dr. Andrzeja Strzeleckiego w oparciu o skąpe materiały archiwalne rekonstruuje historię podobozu Wirtschaftshof Birkenau, w którym około 200 więźniów zajmowało się pracami rolnymi i hodowlą zwierząt na potrzeby obozu. Cytowane w artykule fragmenty relacji ocalałych dają obraz nieludzkich warunków panujących w tym podobozie, permanentnego niedożywienia więźniów oraz okrutnego traktowania ich przez esesmanów i kapów.

Temat deportacji do Auschwitz Polaków z Kraju Warty podjął Bohdan Piętka, który bardzo dokładnie analizuje losy więźniów przywożonych do obozu z zakładów karnych w Rawiczu i Wronkach.  Przy tej okazji omawia również karne ustawodawstwo na ziemiach wcielonych do Trzeciej Rzeszy oraz rolę, jaką w deportacjach z Kraju Warty odgrywały tamtejsze więzienia sądowe.

W „Zeszytach Oświęcimskich” znaleźć można także recenzje i omówienia literatury związanej z tematem.

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej Muzeum.

Zeszyty Oświęcimskie” ukazują się od 1957 r. Jest to periodyk naukowy, w którym historycy z Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau publikują wyniki swoich prac naukowych, a także inne teksty związane z historią niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau.