MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM

AUSCHWITZ-BIRKENAU

BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Aktualności

Dane esesmanów z załogi KL Auschwitz publicznie dostępne

ps
30-01-2017

Dane esesmanów wchodzących w skład załogi SS niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz dostępne są w przygotowanej przez Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z Muzeum Auschwitz bazie danych pod adresem truthaboutcamps.eu/zalogass.

Projekt zaprezentowano 30 stycznia na konferencji w Krakowie, w której udział wzięli m.in. prezes IPN dr Jarosław Szarek oraz dyrektor Muzeum Auschwitz dr Piotr M. A. Cywiński.

 

W bazie danych – oprócz nazwisk esesmanów – znajdą się ich dane personalne: data i miejsce urodzenia, numer służbowy, data przybycia do KL Auschwitz i data jego opuszczenia, wykształcenie, obywatelstwo. Są tam także fotografie niektórych funkcjonariuszy SS, a w przypadku tych, którzy po wojnie byli sądzeni – dokumenty wymiaru sprawiedliwości.

– Prezentowana baza jest efektem wielopokoleniowych badań zapoczątkowanych zaraz po wojnie przez komisje ścigania zbrodniarzy, a następnie w środowiskach akademickich oraz w Muzeum Auschwitz. Niemcy przed ucieczką z obozu wywozili i palili akta administracji obozowej. Zniszczono większość dokumentów – powiedział dyrektor Muzeum Auschwitz dr Piotr M. A. Cywiński.

– Paradoksem jest to, że dziś dysponujemy znacznie obszerniejszą dokumentacją więźniarską, niż tą dotyczącą samej załogi SS. Stąd prace nad tą bazą wymagały m.in. licznych kwerend zagranicznych. Mam nadzieję, że ta baza, zaprezentowana publicznie, pomoże wszystkim nam w kolejnych badaniach nad historią załogi SS obozu Auschwitz – dodał dyrektor Cywiński.  

– Jest to dzień historyczny. Tą bazą rozpoczynamy realizację dużego projektu. Zaczynamy od KL Auschwitz ale w planach mamy rozwinięcie tej listy również o inne niemieckie nazistowskie obozy koncentracyjne –  powiedział prezes IPN Jarosław Szarek.

Zdaniem prezesa IPN baza ta może być jednym z narzędzi, który może pomóc w przeciwdziałaniu kłamliwych sformułowań o "polskich obozach koncentracyjnych". – Ta baza jest odpowiedzią na te głosy. Skoro słyszymy o polskich obozach koncentracyjnych, to w tej bazie widzimy załogę funkcjonariuszy SS. Pokazujemy to w Internecie w skali, w jakiej nikt wcześniej tego nie zrobił – dodał.

Baza powstała w ramach wznowionego w 2011 r. przez Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Krakowie śledztwa dotyczącego zbrodni popełnionych przez Niemców na terenie obozu Auschwitz. Podstawą do jej przygotowania był wykaz załogi KL Auschwitz opracowany przez socjologa i historyka, specjalizującego się w historii III Rzeszy, prof. Aleksandra Lasika z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

Na podstawie różnych szacunków można ustalić, że w 1941 r. załoga SS w KL Auschwitz liczyła około 700 członków, w czerwcu 1942 r. − około 2 tys., w kwietniu 1944 około 3 tys., natomiast w sierpniu 1944 r. − około 3,3 tys. esesmanów i nadzorczyń SS. Najwyższy stan został osiągnięty w połowie stycznia 1945 r. w związku z ostateczną ewakuacją KL Auschwitz i wyniósł on 4480 esesmanów i 71 nadzorczyń SS. Przez cały okres istnienia KL Auschwitz przewinęło się przezeń − jako członkowie załogi − ok. 8100-8200 esesmanów oraz ok. 200 nadzorczyń.

Upubliczniona baza danych zawiera informacje nie tylko o esesmanach pełniących w służbę w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zagłady jako wartownicy oraz pracownicy 6 wydziałów administracji obozowej. Znajdują się tam także osoby zatrudnione w wydzielonych i zamiejscowych jednostkach organizacyjnych SS podporządkowanych komendantowi obozu Auschwitz, takich jak Instytut Higieny SS (SS-Hygiene Institut der Waffen-SS und Polizei) w Rajsku czy Centralny Zarząd Budowlany SS (SS-Zentralbauleitung der Waffen SS und Polizei Auschwitz O/S).

Baza nie obejmuje danych osobowych żołnierzy Wehrmachtu,  wykorzystywanych w niektórych komandach zewnętrznych i podobozach jako pomocniczy personel strażniczy, wartowników z 8. kompanii (8. ukrainische Kompanie), składającej się głównie Ukraińców. Nie ma tam również danych nadzorczyń SS i radiotelegrafistek w służbie SS oraz nienależących do SS sióstr Niemieckiego Czerwonego Krzyża.

Muzeum Auschwitz w ostatnich dniach zwróciło się także z apelem do niemieckiej i austriackiej opinii publicznej o przekazywanie dokumentów, zdjęć, prywatnych listów, czy jakichkolwiek innych materiałów związanych z załogą SS obozu Auschwitz.

– Dotychczas opieraliśmy się głównie na relacjach i wspomnieniach byłych więźniów, zachowanej dokumentacji obozowej oraz powojennych materiałach procesowych. Do dziś stanowi to fundament naszej wiedzy. Nie posiadamy jednak wielu źródeł, które pozwalają lepiej i pełniej zrozumieć motywację sprawców. W archiwach bowiem zachowało się bardzo niewiele prywatnych materiałów stworzonych przez członków załogi KL Auschwitz – powiedział dyrektor Muzeum dr Piotr M. A. Cywiński.

– Jestem całkowicie przekonany, że jedynie wspólny wysiłek może doprowadzić do pełniejszego zrozumienia mechanizmów systemowej nienawiści, do analizy której perspektywa ofiary siłą rzeczy nie może w pełni posłużyć. Bardzo potrzebujemy dziś nowych źródeł do pełniejszego obrazu historii Auschwitz i Zagłady – podkreślił.

Temat załogi SS i powojennych procesów sprawców porusza ostatnia publikacja Muzeum „Nie poczuwam się do żadnej winy… Zeznania esesmanów z załogi KL Auschwitz w procesie przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Krakowie (24 listopada – 16 grudnia 1947)”. Składają się na nią najciekawsze fragmenty zeznań esesmanów złożone podczas procesu w Krakowie, który odbył się dwa lata po zakończeniu II wojny światowej.