MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM

AUSCHWITZ-BIRKENAU

BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

1942

• początek roku – Rozpoczęcie masowej zagłady Żydów w komorach gazowych.

• marzec – Początek deportacji do Auschwitz 69 tys. Żydów z Francji i 27 tys. Żydów ze Słowacji.

• 1 marca – Początek funkcjonowania obozu Auschwitz II-Birkenau.

• 26 marca – W Auschwitz zostają osadzone pierwsze 2 tys. kobiet, spośród ok. 130 tys. zarejestrowanych w obozie do końca jego istnienia.

• marzec-czerwiec – Uruchomienie prowizorycznych komór gazowych na terenie przyobozowym Auschwitz II-Birkenau.

• wiosna – Początek funkcjonowania znajdującej się między obozami Auschwitz I i Ausch-witz II-Birkenau tzw. Judenrampe, gdzie przyjmowano transporty z kierowanymi do Auschwitz Żydami, a także Polakami, Romami (Cyganami) oraz więźniami innych narodowości.

• maj – Początek deportacji do Auschwitz 300 tys. Żydów z Polski i 23 tys. Żydów z Niemiec i Austrii.

• 4 maja – Esesmani przeprowadzają pierwszą selekcję w obozie Birkenau. Wybrani więźniowie zostają zamordowani w komorze gazowej.

10 czerwca – Bunt i próba zbiorowej ucieczki ok. 350 więźniów polskich z karnej kompanii w Birkenau. Ucieczka udała się 7 z nich, zginęło ponad 300.

 lipiec – Początek deportacji do Auschwitz 60 tys. Żydów z Holandii.

 lipiec – Uruchomienie podobozu Golleschau przy cementowni w Goleszowie, koło Cieszyna – pierwszego z blisko 50 podobozów Auschwitz.

• 29 lipca – Edward Schulte, niemiecki przemysłowiec i an-tynazista, przekazuje aliantom wiadomość, że Himmler podczas pobytu w Auschwitz w lipcu obecny był przy zamordowaniu Cyklonem B 499 Żydów w tzw. bunkrze nr 2. Jest to pierwsza tak ścisła wiadomość ze źródeł niemieckich o zagładzie Żydów w komorach gazowych Auschwitz. Począwszy od jesieni 1940 r. alianci informowani są regularnie o tym, co dzieje się w Auschwitz. Informacje te przekazuje im głównie polski rząd na emigracji w Londynie, pozostający w stałym kontakcie z polskim ruchem oporu, działającym zarówno w samym obozie, jak i w jego pobliżu.

• sierpień – Początek deportacji do Auschwitz 25 tys. Żydów z Belgii i 10 tys. Żydów z Jugosławii.

• 30 października – Przy budowanej przez IG Farbenindustrie fabryce kauczuku syntetycznego powstaje podobóz Buna, przemianowany później na Auschwitz III-Monowitz. W latach 1942-1944 powstaje 47 podobozów i komand zewnętrznych KL Auschwitz. Umieszczeni w nich więźniowie pracują głównie w niemieckich przedsiębiorstwach przemysłowych.

• październik – Początek deportacji do Auschwitz 46 tys. Żydów z Protektoratu Czech i Moraw.

• grudzień – Pierwszy transport Żydów z Norwegii. W sumie w dwóch transportach przywiezionych zostaje blisko 700 osób.

• 13 grudnia – Pierwszy transport Polaków wysiedlanych z Zamojszczyzny w ramach realizacji hitlerowskiego „Generalplan Ost” (Generalnego Planu Wschodniego) – wysiedlenia i eksterminacji ok. 50 milionów Słowian (Polaków, Rosjan, Białorusinów, Ukraińców i innych) oraz skolonizowania przez osadników niemieckich Europy Środkowej i Wschodniej, w tym w pierwszej kolejności ziem polskich.

• koniec roku – Lekarze SS rozpoczynają eksperymenty sterylizacyjne na więźniach i więźniarkach.